O Ecomuseo de Arxeriz deseñou unha unidade didáctica dirixida a escolares de primaria para que coñezan a cultura fluvial do Miño, dende Portomarín ata Os Peares.
El Progreso
domingo, 8 de xaneiro de 2017
O Ecomuseo de Arxeriz convida ás escolas a coñecer a cultura fluvial do Miño
O Ecomuseo de Arxeriz deseñou unha unidade didáctica dirixida a escolares de primaria para que coñezan a cultura fluvial do Miño, dende Portomarín ata Os Peares.
El Progreso
xoves, 20 de outubro de 2016
CASTRO DE ARXERIZ:RESUMO 2016
Panorámica do Castro de
Arxeriz,2016
O Ecomuseo de Arxeriz dá por
finalizados os traballos de consolidación realizados no castro de Arxeriz, e
polo tanto tamén a campaña do ano 2016.
Durante estes catro últimos anos leváronse
a cabo diferentes campañas arqueolóxicas co fin de sacar á luz os vestixios
dunha época e dun modo de vida que quedou soterrado co paso dos séculos.
Nesta campaña,coma nas que se
levaron a cabo nos anos seguintes á primeira, ampliáronse aquelas zonas nas que
quedaran restos parcialmente descubertos en traballos anteriores para conseguir
que toda a estructura quedase á vista e ademáis aportase información para
lograr entender un pouco máis a forma de vida destes castrexos.
Estrutura parcialmente descuberta:2015 Estrutura anterior descuberta totalmente; 2016
Os resultados obtidos este ano
amosaron, en canto a estructuras se refire, non só a presencia de máis
graneiros, algo que caracteriza especialmente ao Castro de Arxeriz facéndoo
único, senón tamén outras estructuras das que aínda non se obtivo unha clara
funcionalidade, así como tamén de espacios abertos e zonas de paso.
Traballos na ladeira W.2016
Estas estruturas, de formas
cadradas ou rectangulares e con esquinais redondeados, sitúanse non só na croa
do castro senón que tamén se dispoñen de forma aterrazada na ladeira Oeste;
para construir neste lugar, os castrexos tiveron que preparar a zona picando
previamente na rocha natural para conseguir formar esas terrazas.
Detalle de dous
graneiros na ladeira W do castro de Arxeriz.2016
Realizouse tamén unha catas ó
longo da ladeira oeste co obxetivo principal de localizar novas estruturas; os
resultados obtidos nesta nova localización non foron tan produtivas como
outras realizadas anteriormente pero sí aportaron información importante á hora
de interpretar este tipo de asentamento aterrazado.
Cata,ladeira W.2016
A
nivel de materiais obtivéronse numerosos fragmentos de cerámica tipo
miñoto, sen decoración, muíños de man, restos de fíbulas e alguna conta de
colar, entre outros.A falta de materiais claramente romanos como a cerámica
sixilata ou tégulas dá lugar a pensar que o castro de Arxeriz non tivo
ocupación romana, o cal non quere decir que non houbera algún contacto con eles.
De feito, unha das hipóteses que os investigadores está a barallar é que o
feito de que os restos materiais,aínda que son abondosos, non sexan tan
abundantes ou definitorios coma noutros asentamentos e a ausencia total de
zonas de queimado, indicadoras de arrasamentos e incendios, parece que indican
un abandono progresivo deste asentamento e non unha fuxida como ocorreu noutros
lugares.
Despois de catro campañas de
escavación e recuperación de restos, a Fundación Xosé Soto de Fión pretende
seguir coa súa labor de recuperación que completará con labores de divulgación,
investigación e publicación durante o resto do
ano realizando conferencias e outra activides relacionadas tanto co
ámbito arqueolóxico como tamén patrimonial. O fin último é o de achegar o patrimonio
á sociedade, sensibilizala e que non sinta como alleo o que é propio.
sábado, 8 de outubro de 2016
O BARCO DE DORNAS
O Ecomuseo de Arxeriz leva anos recuperando, restaurando, investigando e divulgando as tipoloxías e usos das embarcacións tradicionais que cruzaban o río Miño.
Froito dese traballo, no ano 2006, publicouse este caderno que agora compartimos convosco, onde se recolle un artigo de Xaquín Lorenzo sobre o barco de dornas. Nesta publicación poden verse as fases de construción dunha dorna que elaborou o carpinteiro de Soutomango (S. Martiño de A Cova - O Saviñao) Roberto Expósito, este barco estivo durante algo máis dun ano nas augas do río Miño, na ribeira de Belesar, onde algúns veciños e amigos disfrutaron da súa boa navegabilidade ata que dous sucesos de desprendemento da cadea e posterior deriva augas abaixo, e consecuentes búsquedas e trastornos, aconselláronnos resgardalo nas dependencias de Arxeriz.
Caderno "O barco de dornas"
Na actualidade, o barco de dornas está dentro da sala de Cultura Fluvial formando parte da colección de embarcacións fluviais do río Miño que representan as tipoloxías básicas dende a cabeceira ata a súa desembocadura. Estas embarcacións foron rescatadas ó longo de todo o río, na meirande parte dos casos foron doadas polos seus donos e, noutros casos, mercadas para evitar a súa desaparición nun proceso de búsqueda de moitos anos, completada con entrevistas a barqueiros, carpinteiros e usuarios das barcas.
O ano pasado, para contribuir á difusión e coñecemento das embarcacións tradicionais do Miño, o Ecomuseo de Arxeriz participou no XII Encontro de Embarcacións Tradicionais celebrado en Cabo de Cruz (Boiro) e organizado por Culturmar (Federación Galega pola Cultura Marítima e Fluvial); federación á que pertence a Fundación Xosé Soto de Fión-Ecomuseo de Arxeriz.
Froito dese traballo, no ano 2006, publicouse este caderno que agora compartimos convosco, onde se recolle un artigo de Xaquín Lorenzo sobre o barco de dornas. Nesta publicación poden verse as fases de construción dunha dorna que elaborou o carpinteiro de Soutomango (S. Martiño de A Cova - O Saviñao) Roberto Expósito, este barco estivo durante algo máis dun ano nas augas do río Miño, na ribeira de Belesar, onde algúns veciños e amigos disfrutaron da súa boa navegabilidade ata que dous sucesos de desprendemento da cadea e posterior deriva augas abaixo, e consecuentes búsquedas e trastornos, aconselláronnos resgardalo nas dependencias de Arxeriz.
Caderno "O barco de dornas"
Na actualidade, o barco de dornas está dentro da sala de Cultura Fluvial formando parte da colección de embarcacións fluviais do río Miño que representan as tipoloxías básicas dende a cabeceira ata a súa desembocadura. Estas embarcacións foron rescatadas ó longo de todo o río, na meirande parte dos casos foron doadas polos seus donos e, noutros casos, mercadas para evitar a súa desaparición nun proceso de búsqueda de moitos anos, completada con entrevistas a barqueiros, carpinteiros e usuarios das barcas.
O ano pasado, para contribuir á difusión e coñecemento das embarcacións tradicionais do Miño, o Ecomuseo de Arxeriz participou no XII Encontro de Embarcacións Tradicionais celebrado en Cabo de Cruz (Boiro) e organizado por Culturmar (Federación Galega pola Cultura Marítima e Fluvial); federación á que pertence a Fundación Xosé Soto de Fión-Ecomuseo de Arxeriz.
venres, 2 de setembro de 2016
O CASTRO DE ARXERIZ AMOSA UNHA DENSIDADE DE POBOACIÓN CADA VEZ MAIOR
O pasado día 22 de agosto comezou unha nova campaña de escavación no castro de Arxeriz (O Saviaño).
Nesta cuarta campaña, que previsiblemente rematará o día 30 de setembro, estanse xa a atopar novos achádegos que incrementan cosiderablemente o interese sobre este xacemento.
Tal como apuntou Xosé Antonio Quiroga Díaz - director do Ecomuseo de Arxeriz -: "Trátase sen dúbida dun asentamento moito máis importante do que parecía cando comezaron as escavacións, de modo que as expectativas son moi boas tanto para esta campaña como para as seguintes".
Noticia completa en La Voz de Galicia
Nesta cuarta campaña, que previsiblemente rematará o día 30 de setembro, estanse xa a atopar novos achádegos que incrementan cosiderablemente o interese sobre este xacemento.
Tal como apuntou Xosé Antonio Quiroga Díaz - director do Ecomuseo de Arxeriz -: "Trátase sen dúbida dun asentamento moito máis importante do que parecía cando comezaron as escavacións, de modo que as expectativas son moi boas tanto para esta campaña como para as seguintes".
Noticia completa en La Voz de Galicia
sábado, 13 de agosto de 2016
A CUARTA CAMPAÑA ARQUEOLÓXICA BUSCARÁ NOVAS ESTRUCTURAS EN ARXERIZ
A fundación Xosé Soto de Fión xa ten ultimados os preparativos para a cuarta campaña de escavacións no castro de Arxeriz.
Esta nova tanda de prospeccións ten unha duración prevista de seis semanas e dará comezo o próximo día 22 de agosto.
Noticia completa en La Voz de Galicia
venres, 12 de agosto de 2016
ARXERIZ, VIAXE NO TEMPO Ó MUNDO RURAL DOS SEÑORITOS
Arxeriz é un gran descoñecido. Nos folletos divulgativos e na súa web etiquétase como ecomuseo visitable. O seu núcleo central é un gran pazo do século XVII, con varias edificacións anexas, situado nunha finca de 35 hectáreas, na pequena parroquia de Fión, no concello de O Saviñao.
Noticia completa en El Correo Gallego
xoves, 7 de xullo de 2016
O RESCATE DA CUBA DE ARCOS DE MADEIRA
A CUBA DE ARCOS DE MADEIRA I ( Hª e Vida )
Un bo día Roi Fernández faloume dunha cuba con arcos de madeira que se estaba estragando nun prado preto de Chantada, tanto empeño puxo para evitar que se esnaquizase que acabou por animarse a tomar o primeiro contacto co dono para ver a posibilidade de rescatala da desfeita dun verán ó sol.
Coa información favorable sobre a dispoñibilidade de que a cuba (cunha capacidade de 2500 quilos de uva) fose para o Ecomuseo de Arxeriz, e sen perder máis tempo, esta semana fun falar con Antonio Arias Fernández de Camporramiro, o propietario, que ademais relatounos a historia de tan singular cuba.
Unha tarde de xuño de 1899 o avó de Antonio (co mesmo nome e apelidos có neto) casou con Dosinda Pérez da "Casa do Lago" en Santiago de Arriba, e sendo fillo de solteira recibiu do dono da "Casa Valladares" de Belesar (a casa rica do lugar) unha "dote" composta por un alambique, para que puidera gañar a vida, e a cuba dos arcos de madeira.
¡Canta información nos dá este feito sobre o artellamento da sociedade rural, do xeito de vivir, costumes, da sexualidade, da moralidade e da ética!
O avó contáballe que o seu avó (traballador ocasional dos Valladares) xa lle narraba que nesa fachendosa adega, atacada de grandes cubas, a de arcos era a máis cativa de todas elas prestando servizo para facer viño.
Este dato remonta a súa historia a finais do século XVIII.
O desgaste da madeira na boca, polo efecto corrosivo da cinza que "barraba" a entrada no proceso de fermentación, así o testemuña.
Deste xeito foi como a cuba acabou na "Casa do Ramiro" de Sequeiras, na parroquia chantadina de Camporramiro, a un quilómetro escaso en liña recta de Belesar, e así é como tamén esa casa acabou por ser a do alambiqueiro e zoqueiro (outro dos oficios de Antonio Arias) ata o seu pasamento fai uns anos.
Uns meses atrás o neto rematou de facer reformas na adega para adaptarse ás novas esixencias que impón o mercado do viño onde toda unha historia, saber tecnolóxico popular e materiais naturais parecen non ter oco, pero o sentimento e raigame impediulle desfacela e, inconscientemente, deulle unha derradeira oportunidade deixándoa á súa sorte na coroa do prado a carón da súa vivenda, sen saber moi ben que facer con ela.
Dende o Ecomuseo de Arxeriz consideramos que este obxecto de cultura material que reflicte o saber popular, a historia e vida de cinco xeracións de ribeiraos, non merecía esmorecer entre as herbas anónimas dun prado.
Decidimos o rescate da cuba de arcos de madeira, que neste intre xa forma parte dos fondos do Ecomuseo, e, tan pronto como se poda, procederase á súa restauración para que siga viva xunto á memoria das xentes que a fixeron, procuraron, moveron, limparon, encheron e baleiraron; xunto a quenes “liobas” e “tempos” de castiñeiro, gorecidas polos arcos de salgueiro e cerdeira brava, serviron tan eficientemente ó longo de séculos.
A cuba non é un fetiche de vitrina para curiosos, é a testemuña dunhas xentes, dun pobo, do modo de produción e sociabilidade na ribeira do Miño.
Noutro capítulo, cando se restaure, falaremos dos seus materiais, de como se conseguían e aplicaban, dos arcos de madeira, dos nomes, partes, usos e funcións da cuba.
Un bo día Roi Fernández faloume dunha cuba con arcos de madeira que se estaba estragando nun prado preto de Chantada, tanto empeño puxo para evitar que se esnaquizase que acabou por animarse a tomar o primeiro contacto co dono para ver a posibilidade de rescatala da desfeita dun verán ó sol.
Unha tarde de xuño de 1899 o avó de Antonio (co mesmo nome e apelidos có neto) casou con Dosinda Pérez da "Casa do Lago" en Santiago de Arriba, e sendo fillo de solteira recibiu do dono da "Casa Valladares" de Belesar (a casa rica do lugar) unha "dote" composta por un alambique, para que puidera gañar a vida, e a cuba dos arcos de madeira.
O avó contáballe que o seu avó (traballador ocasional dos Valladares) xa lle narraba que nesa fachendosa adega, atacada de grandes cubas, a de arcos era a máis cativa de todas elas prestando servizo para facer viño.
Este dato remonta a súa historia a finais do século XVIII.
O desgaste da madeira na boca, polo efecto corrosivo da cinza que "barraba" a entrada no proceso de fermentación, así o testemuña.
Deste xeito foi como a cuba acabou na "Casa do Ramiro" de Sequeiras, na parroquia chantadina de Camporramiro, a un quilómetro escaso en liña recta de Belesar, e así é como tamén esa casa acabou por ser a do alambiqueiro e zoqueiro (outro dos oficios de Antonio Arias) ata o seu pasamento fai uns anos.
Uns meses atrás o neto rematou de facer reformas na adega para adaptarse ás novas esixencias que impón o mercado do viño onde toda unha historia, saber tecnolóxico popular e materiais naturais parecen non ter oco, pero o sentimento e raigame impediulle desfacela e, inconscientemente, deulle unha derradeira oportunidade deixándoa á súa sorte na coroa do prado a carón da súa vivenda, sen saber moi ben que facer con ela.
Dende o Ecomuseo de Arxeriz consideramos que este obxecto de cultura material que reflicte o saber popular, a historia e vida de cinco xeracións de ribeiraos, non merecía esmorecer entre as herbas anónimas dun prado.
Decidimos o rescate da cuba de arcos de madeira, que neste intre xa forma parte dos fondos do Ecomuseo, e, tan pronto como se poda, procederase á súa restauración para que siga viva xunto á memoria das xentes que a fixeron, procuraron, moveron, limparon, encheron e baleiraron; xunto a quenes “liobas” e “tempos” de castiñeiro, gorecidas polos arcos de salgueiro e cerdeira brava, serviron tan eficientemente ó longo de séculos.
A cuba non é un fetiche de vitrina para curiosos, é a testemuña dunhas xentes, dun pobo, do modo de produción e sociabilidade na ribeira do Miño.
Noutro capítulo, cando se restaure, falaremos dos seus materiais, de como se conseguían e aplicaban, dos arcos de madeira, dos nomes, partes, usos e funcións da cuba.
Subscribirse a:
Publicacións (Atom)